بهرهبرداری حرفهای؛ حلقه گمشده توسعه مراکز خرید در ایران
صنعت مراکز خرید در ایران با وجود توسعه فیزیکی گسترده، همچنان با چالشهایی در بهرهبرداری حرفهای، جذب برند، تجربه مشتری و پایداری اقتصادی روبهروست. در این میان، نقش شرکتهای تخصصی بهرهبرداری برای ایجاد توازن میان سرمایهگذاری، مدیریت عملیاتی و خلق تجربه خرید بیش از پیش اهمیت یافته است. در این گفتوگو، شهرام قیاسوند، مدیر و متخصص راهاندازی و بهرهبرداری مراکز تجاری و چندمنظوره، از مسیر حرفهای خود، چالشهای امروز صنعت مراکز خرید و چشمانداز آینده این بازار در ایران میگوید.
لطفاً خودتان را معرفی کرده و بفرمایید مسیر حرفهای شما چگونه به حوزه راهاندازی و بهرهبرداری مراکز خرید منتهی شد؟
من شهرام قیاسوند هستم؛ از فعالین حوزه بهرهبرداری و راهاندازی مراکز تجاری و چندمنظوره، با بیش از 15 سال تجربه اجرایی در مدیریت پروژههای تجاری و اداری و تفریحی، در سال 1389 با خرید یک واحد تجاری و ورود به هیئتمدیره آن مرکز خرید، به این صنعت علاقهمند شدم. دارای مدرک تحصیلی کارشناسیارشد مدیریت از دانشگاه تهران.
پیش از ورود به صنعت مراکز خرید در چه حوزههایی فعالیت داشتهاید و این تجربهها چگونه به نقش فعلی شما کمک کردهاند؟
قبل از ورود به حوزه بهرهبرداری مراکز خرید در صنعت خودرو و ابتدا در شرکت سایپا و سپس در زمینه واردات خودرو فعالیت داشتم.
لطفاً درباره سایر پروژهها و فعالیتهایی که از ابتدای مسیر حرفهایتان در آنها نقش داشتهاید توضیح دهید و بفرمایید هر یک چه تأثیری بر روند کاری و تخصصی شما داشتهاند؟
اولین تجربه من در حوزه مدیریت بهرهبرداری و راهاندازی مراکز تجاری در سال 1389 و از مجتمع تجاری اداری نگارستان آغاز شد. مدیریت مجتمع مذکور به مدت 7 سال در اختیار بنده بود و پس از آن مدیریت مرکز خرید فیروزه به مدت 2 سال و مجتمع اداری کرال فرمانیه به مدت 3 سال و هم اکنون در پروژه اطلس مال نیاوران مشغول به فعالیت هستم. در خرداد ماه امسال موفق به عقد قرارداد با پروژه فیروزه مال اهواز شدم. (بزرگترین پروژه استان خوزستان). فعالیت در مجموعههای مذکور و رسیدن به نتایج دلخواه، باعث شد که نسبت به فعالیت در این حوزه ترغیب شوم و در حال حاضر مشغول به مذاکره با 3 پروژه بزرگ دیگر هستم.
در سالهای اخیر، همکاری گروه سورین با اطلس مال چه ابعادی داشته و خدمات ارائهشده در این پروژه شامل چه بخشهایی بوده است؟
از سال 1398 در مجموعه اطلس مال نیاوران و در تیم مدیریت بهرهبرداری پروژه مذکور فعالیت کرده و تاکنون نیز در خصوص واگذاری واحدهای تجاری و اداری این پروژه مشغول به فعالیت هستم.
به نظر شما آیا شرکتهایی با کاربری تخصصی مانند گروه سورین باید صرفاً در حوزه مراکز خرید فعالیت کنند، یا امکان توسعه این مدل به پروژههای اداری و مسکونی نیز وجود دارد؟
از نظر ماهیت کار، بهرهبرداری قابل توسعه است. شرکتهایی که بهرهبرداری مراکز تجاری و چندمنظوره را انجام میدهند معمولاً در این موارد قوی هستند: مدیریت تأسیسات، نگهداری و تعمیرات، خدمات نظافت و امنیت، مدیریت پیمانکاران، مدیریت مالی و درآمدی، ارتباط با بهرهبرداران و مالکان.
نکتهای وجود دارد و آن اینکه مجتمعهای مسکونی معمولاً خیلی سنتی و ضعیف اداره میشوند؛ ولی شرکتهایی که تجربه تجاری و چندمنظوره دارند میتوانند سیستمسازی کنند، خدمات حرفهایتر ارائه بدهند، بهرهوری هزینه را بالا ببرند و شاخص کلیدی عملکرد بهتری تعریف کنند.
چه تفاوتهای اساسی میان تجاریسازی یک مرکز خرید با پروژههای اداری یا مسکونی میبینید و آیا بازار ایران آمادگی این تفکیک تخصصی را دارد؟
تجاریسازی یک مرکز خرید با پروژههای اداری و مسکونی در اصول و رویکرد مدیریت تفاوتهای اساسی دارد. در مراکز خرید، تمرکز بر خلق تجربه خرید برای مخاطبان با ترکیب فضاهای خردهفروشی، خدمات تفریحی و فروشگاههای برند است و طراحی فضا و مدیریت عملیات باید بر جذب و نگهداری مشتری نهایی متمرکز باشد، درحالیکه پروژههای اداری بر فراهمآوردن محیط کاری کارآمد باتوجهبه الزامات بهرهوری، دسترسی و سرویسهای پشتیبانی کارکنان تمرکز دارند و در پروژههای مسکونی، اولویت بر کیفیت زندگی ساکنان، خدمات رفاهی و مدیریت خانوادهمحور است.
در بازار ایران نیز در سالهای اخیر توسعه مراکز خرید مدرن، روند روبهرشدی داشته، اما به دلیل تجربه محدود، چالشهای استانداردسازی و جذب برندهای متنوع، هنوز راه برای تفکیک تخصصی و مدیریت حرفهای این کاربریها و بلوغ کامل بازار ادامه دارد، بااینحال پتانسیل بازار و نیاز به خدمات تخصصی در هر سه نوع پروژه، زمینه مناسبی برای توسعه مدیریت حرفهای فراهم میآورد.
مهمترین چالشهای فعلی بهرهبرداری مراکز خرید در ایران را چه میدانید؛ از جمله در حوزه اقتصادی، مدیریتی یا رفتاری مصرفکننده؟
مهمترین چالش فعلی بهرهبرداری مراکز خرید در ایران در حوزه اقتصادی، شرایط اقتصادی نامساعد و نوسانات بازار است. کاهش قدرت خرید مردم و تورم و نوسان شدید نرخ ارز باعث کاهش فروش فروشگاهها و کاهش تقاضای مصرفکننده شده و به چالش در فروش و درآمدزایی مراکز خرید منجر شده است. چالشهای دیگر را بهصورت خلاصه بیان میکنم: ضعف در جذب برندها و تنوع کالا، مدیریت غیرحرفهای بهرهبرداری و رقابت با فروش آنلاین.
به نظر شما تفاوتهای اصلی فعالیت در حوزه خردهفروشی و توسعه مراکز خرید در تهران در مقایسه با شهرستانها چیست و این تفاوتها چه تأثیری بر مدلهای سرمایهگذاری، اجرا و بهرهبرداری پروژهها دارند؟
در کلانشهرها، مراکز خرید با تمرکز بر تنوع بالا، برندهای معتبر و تجربه خرید حرفهای طراحی میشوند، درحالیکه در شهرستانها، تمرکز اصلی روی تأمین نیازهای روزمره و ارائه قیمتهای مناسب است.
این تفاوتها بر مدل پروژهها اثر مستقیم میگذارد: در تهران سرمایهگذاریها کلانتر، ریسک و پیچیدگی اجرا بالاتر و بهرهبرداری چندمنظوره است درحالیکه در شهرستانها پروژهها کوچکتر، کمهزینهتر و با مدل بهرهبرداری سادهتر و بازگشت سرمایه سریعتر طراحی میشوند.
باتوجهبه نخستین حضور رسمی گروه سورین در نمایشگاه «ایران ریتیلشو» در سال جاری، این تجربه را چگونه ارزیابی میکنید و آیا این حضور به شکلگیری همکاریها یا پروژههای جدیدی برای گروه منجر شده است؟ همچنین بهطورکلی نقش چنین رویدادهایی را در توسعه صنعت خردهفروشی و مراکز خرید کشور چگونه تحلیل میکنید؟
در صنعت مراکز خرید، ارتباطات یکی از عوامل اصلی موفقیت شرکتهای بهرهبرداری است. حضور در رویدادهایی مانند نمایشگاه «ایران ریتیلشو» فرصت ارزشمندی برای ایجاد شبکه ارتباطی با برندها، سرمایهگذاران و فعالان بازار فراهم میکند.
رویدادهایی مانند نمایشگاههای تخصصی خردهفروشی نقش مهمی در توسعه صنعت مراکز خرید کشور دارند. این گردهمایی بستری برای تبادل تجربه، معرفی روندهای نوین، جذب سرمایهگذاری و شکلگیری همکاری میان بهرهبرداران، برندها و تأمینکنندگان فراهم میکنند.
اولین حضور شرکت سورین در نمایشگاه «ایران ریتیلشو»، موجب شکلگیری همکاری با 3 پروژه بزرگ و ارتباط با بزرگترین سرمایهگذار در صنعت ساختمان شد.
چشمانداز شما برای آینده مراکز خرید و پروژههای چندمنظوره در ایران چیست و گروه سورین چگونه خود را برای این آینده آماده میکند؟
آینده مراکز خرید و پروژههای چندمنظوره در ایران به سمت رشد و تکامل بازار، ترکیب کاربریها (زندگی، کار، تفریح، خرید)، تجربه مشتری غنیتر و دیجیتالسازی، تمرکز بر پایداری و نقش اجتماعی در شهر حرکت میکند.
تمرکز گروه سورین در یک سال آینده تمرکز بر توسعه فعالیتهای داخلی و انعقاد قرارداد بهرهبرداری و همکاری با چند پروژه بزرگ و شاخص در حوزه مراکز خرید و پروژههای چندمنظوره است تا نقش مؤثرتری در ارتقای استانداردهای این صنعت در کشور ایفا کند.
تصاویر مربوطه:
